Với Lai Châu - tỉnh miền núi biên giới còn nhiều khó khăn nhưng giàu tiềm năng, đổi mới sáng tạo chính là cách để biến tiềm năng thành giá trị, biến những khó khăn, thách thức thành động lực phát triển. Vì vậy Lai Châu luôn xác định đổi mới sáng tạo không chỉ là trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước mà là trách nhiệm của toàn dân; mỗi người dân đều có thể trở thành một chủ thể sáng tạo, góp phần xây dựng quê hương phát triển nhanh và bền vững.
Trong bối cảnh khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo ngày càng trở thành động lực quan trọng của phát triển, Lai Châu đang đứng trước yêu cầu phải phát huy tốt hơn những tiềm năng, lợi thế của tỉnh, đồng thời tìm kiếm những phương thức mới để giải quyết các vấn đề đặt ra từ thực tiễn.
Là tỉnh miền núi, biên giới còn nhiều khó khăn, Lai Châu có những đặc thù riêng về địa hình, dân cư, điều kiện sản xuất và cơ sở hạ tầng. Chính những đặc thù đó đặt ra yêu cầu đổi mới phải xuất phát từ thực tế, hướng đến giải quyết những vấn đề cụ thể của người dân và doanh nghiệp. Đổi mới sáng tạo có thể bắt đầu từ những điều rất gần gũi: một phương pháp sản xuất hiệu quả hơn, một mô hình kinh tế mới, một sản phẩm được cải tiến, một cách thức quảng bá nông sản trên môi trường số, một giải pháp tiết kiệm chi phí hay một sáng kiến giúp giải quyết công việc nhanh hơn.
Với Lai Châu, đổi mới sáng tạo vì thế không phải là câu chuyện xa vời, mà hiện diện trong từng lĩnh vực của đời sống, từ sản xuất nông nghiệp, phát triển dược liệu, du lịch, giáo dục, y tế đến cải cách hành chính, chuyển đổi số và xây dựng chính quyền phục vụ Nhân dân. Các cơ quan quản lý nhà nước giữ vai trò kiến tạo môi trường thuận lợi cho đổi mới sáng tạo; xây dựng cơ chế, chính sách; hỗ trợ doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân ứng dụng khoa học, công nghệ; thúc đẩy chuyển đổi số và đưa các kết quả nghiên cứu vào thực tiễn.
Đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức cũng cần tiên phong đổi mới tư duy, phương pháp làm việc, mạnh dạn ứng dụng công nghệ, cải tiến quy trình và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.
Tuy nhiên, nếu đổi mới sáng tạo chỉ được nhìn nhận là trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước thì chưa đủ. Nguồn lực lớn nhất của đổi mới sáng tạo nằm ở thực tiễn cuộc sống và sức sáng tạo của cộng đồng.
Người nông dân là người trực tiếp sản xuất và hiểu rõ nhất những khó khăn, vướng mắc trong sản xuất. Doanh nghiệp và hợp tác xã hiểu rõ nhu cầu của thị trường. Thanh niên có sức sáng tạo, khả năng tiếp cận nhanh với công nghệ mới. Người dân ở mỗi bản làng có những kinh nghiệm, tri thức thực tiễn quý giá được tích lũy qua nhiều thế hệ. Khi những nguồn lực đó được khơi dậy, kết nối và phát huy, đổi mới sáng tạo sẽ trở thành sức mạnh của toàn xã hội. Đổi mới sáng tạo không nhất thiết phải bắt đầu bằng một công trình nghiên cứu lớn hay một công nghệ hiện đại. Đổi mới có thể bắt đầu bằng một câu hỏi rất đơn giản: “Có thể làm cách nào tốt hơn?”
Một hộ dân mạnh dạn chuyển đổi phương thức sản xuất, ứng dụng kỹ thuật mới để nâng cao năng suất; một hợp tác xã sử dụng nền tảng số để quảng bá sản phẩm; một doanh nghiệp cải tiến quy trình nhằm nâng cao chất lượng hàng hóa; một thanh niên xây dựng mô hình khởi nghiệp từ sản phẩm đặc hữu của địa phương; một giáo viên thay đổi phương pháp giảng dạy; một người dân chủ động học kỹ năng số để tiếp cận dịch vụ công... đều là những hành động đổi mới sáng tạo. Đặc biệt, với những sản phẩm có lợi thế của Lai Châu như Sâm Lai Châu, chè, mắc ca, quế và các sản phẩm dược liệu, tinh thần đổi mới sáng tạo có thể tạo ra giá trị mới thông qua cải tiến giống, quy trình sản xuất, chế biến, bảo quản, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường. Từ một ý tưởng nhỏ, nếu được hỗ trợ và nhân rộng, hoàn toàn có thể tạo nên một mô hình mới, một sản phẩm mới và thậm chí mở ra một hướng phát triển mới cho cộng đồng.
Lan tỏa văn hóa đổi mới sáng tạo từ cơ sở
Muốn đổi mới sáng tạo trở thành động lực phát triển, trước hết cần hình thành một văn hóa đổi mới trong xã hội. Đó là tinh thần chủ động học hỏi, không ngại thay đổi, dám thử nghiệm những cách làm mới, dám chịu trách nhiệm và sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm để cùng tiến bộ.
Ở mỗi cơ quan, đơn vị, tinh thần ấy có thể được thể hiện bằng việc cải tiến một quy trình công việc.
Ở mỗi doanh nghiệp, đó có thể là một sản phẩm mới, một công nghệ mới.
Ở mỗi hợp tác xã, đó có thể là một phương thức sản xuất, tiêu thụ mới.
Ở mỗi bản làng, đó có thể là một mô hình phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường, giữ gìn văn hóa gắn với du lịch.
Và ở mỗi gia đình, mỗi người dân, đó có thể đơn giản là việc chủ động tiếp cận tri thức mới, ứng dụng công nghệ và tìm ra những cách làm hiệu quả hơn trong cuộc sống.
Khi đổi mới sáng tạo được lan tỏa từ cơ quan quản lý đến doanh nghiệp, từ nhà trường đến cộng đồng, từ thành thị đến bản làng, mỗi người dân đều trở thành một mắt xích trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của tỉnh.
Ngày Đổi mới sáng tạo 10/10 là dịp để Lai Châu tiếp tục khẳng định quan điểm: đổi mới sáng tạo không phải là nhiệm vụ của riêng một ngành, một cấp hay một nhóm người, mà là công việc của toàn xã hội.Cơ quan quản lý nhà nước có trách nhiệm kiến tạo, hỗ trợ và tạo môi trường thuận lợi. Nhà khoa học cung cấp tri thức và giải pháp. Doanh nghiệp đưa công nghệ, sáng kiến vào sản xuất, kinh doanh. Nhà trường nuôi dưỡng tư duy sáng tạo. Các tổ chức, đoàn thể kết nối và lan tỏa. Người dân là chủ thể trực tiếp sáng tạo, ứng dụng và thụ hưởng thành quả của đổi mới.Mỗi sáng kiến dù lớn hay nhỏ đều đáng được trân trọng nếu góp phần làm cho công việc hiệu quả hơn, sản xuất tốt hơn, cuộc sống thuận tiện hơn và cộng đồng phát triển bền vững hơn.
Đó không chỉ là thông điệp của Ngày Đổi mới sáng tạo 10/10, mà cần trở thành hành động thường xuyên để Lai Châu phát huy trí tuệ, sức sáng tạo của toàn dân, biến khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo thành động lực quan trọng cho phát triển nhanh và bền vững trong kỷ nguyên mới.
