Quang cảnh cuộc họp
PGS.TS. Đoàn Cao Sơn, Chủ tịch Hội đồng Dược điển Việt Nam, chủ trì cuộc họp. Tham dự có Tiến sĩ Dương Đình Đức, Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Lai Châu; đại diện các cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, cơ sở kiểm nghiệm, cơ sở đào tạo cùng các chuyên gia, nhà khoa học trong lĩnh vực dược liệu và y học cổ truyền, trong đó có đại diện Cục Quản lý Y, Dược cổ truyền; Viện Dược liệu; Viện Kiểm nghiệm thuốc Trung ương; Viện Kiểm nghiệm thuốc Thành phố Hồ Chí Minh; Học viện Y - Dược học cổ truyền Việt Nam; Viện Nghiên cứu Sâm và Dược liệu Việt Nam.
Cuộc họp được tổ chức trong khuôn khổ kế hoạch xây dựng tiêu chuẩn quốc gia về thuốc dược liệu được phê duyệt tại Quyết định số 4466/QĐ-BKCN ngày 27/12/2025. Các đại biểu tập trung trao đổi, thống nhất định hướng và các chỉ tiêu chất lượng cần nghiên cứu, đánh giá đối với Sâm Lai Châu, qua đó bổ sung dữ liệu khoa học phục vụ quá trình hoàn thiện chuyên luận liên quan đến Sâm Việt Nam trong Dược điển Việt Nam VI.
Làm rõ các chỉ tiêu chất lượng đặc trưng của Sâm Lai Châu
Tại cuộc họp, các chuyên gia cho rằng việc nghiên cứu, đánh giá Sâm Lai Châu cần được thực hiện trên cơ sở các yêu cầu chung đối với dược liệu, đồng thời chú trọng những đặc điểm có tính đặc trưng của loài, từ nguồn gốc, vùng trồng, đặc điểm thực vật đến thành phần hóa học và các chỉ tiêu kiểm nghiệm.
PGS.TS. Nguyễn Quốc Huy, Giám đốc Học viện Y - Dược học cổ truyền Việt Nam tham gia góp ý tại cuộc họp
PGS.TS. Nguyễn Quốc Huy, Giám đốc Học viện Y - Dược học cổ truyền Việt Nam, cho rằng việc nghiên cứu Sâm Lai Châu không chỉ cần quan tâm đến các chỉ tiêu hóa học mà còn cần tiếp tục làm rõ những giá trị sử dụng trong y học cổ truyền. Theo đó, Học viện đã triển khai các nghiên cứu, đề tài cấp Bộ liên quan đến đặc điểm và tác dụng của Sâm Ngọc linh dựa trên các tiêu chí nghiên cứu đánh giá đó để vận dụng đánh giá về Sâm Lai Châu, trong đó có nội dung nghiên cứu về tính vị, quy kinh của dược liệu.
Theo PGS.TS. Nguyễn Quốc Huy, việc xác định tính vị, quy kinh có ý nghĩa trong định hướng sử dụng Sâm Lai Châu trong y học cổ truyền. Cùng với đó, cần tiếp tục nghiên cứu, xác định rõ nguồn nguyên liệu, vùng trồng, điều kiện sinh thái và những bài thuốc, phương pháp sử dụng phù hợp, làm cơ sở khoa học cho việc chuẩn hóa và phát triển sản phẩm từ Sâm Lai Châu.
Tiến sĩ Trần Minh Ngọc Viện trưởng viện Dược liệu tham gia góp ý tại cuộc họp
Các chuyên gia cũng nhấn mạnh yêu cầu kiểm soát chặt chẽ nguồn gốc và xuất xứ nguyên liệu. Tiến sĩ Dược học Trần Minh Ngọc cho rằng, để bảo đảm tính khoa học và khả năng áp dụng của tiêu chuẩn, cần xác định rõ vùng trồng, nguồn gốc nguyên liệu, đặc điểm nhận dạng và các chỉ tiêu về thành phần hóa học đặc trưng. Đây là cơ sở để phân biệt, đánh giá chất lượng và kiểm soát tính đồng nhất của dược liệu trong quá trình sản xuất, lưu thông và sử dụng.
Bên cạnh đó, việc bổ sung các chỉ tiêu kiểm soát độ tinh khiết và tạp chất cũng cần được quan tâm, nhằm bảo đảm chất lượng, an toàn của nguyên liệu dược liệu, phù hợp với yêu cầu kiểm nghiệm và kiểm soát chất lượng dược liệu theo quy định.
Tăng cơ sở khoa học cho chuẩn hóa Sâm Lai Châu
Việc đưa Sâm Lai Châu vào quá trình nghiên cứu, đánh giá để xem xét bổ sung, mở rộng tiêu chuẩn quốc gia về Sâm Việt Nam có ý nghĩa quan trọng đối với công tác chuẩn hóa và kiểm soát chất lượng dược liệu. Quá trình này giúp hình thành hệ thống dữ liệu khoa học về đặc điểm thực vật, nguồn gốc, thành phần hóa học và các chỉ tiêu chất lượng cần thiết, qua đó nâng cao tính thống nhất trong nhận diện, kiểm nghiệm và đánh giá chất lượng Sâm Lai Châu.
Đối với tỉnh Lai Châu, Sâm Lai Châu là nguồn gen dược liệu quý, có giá trị về khoa học, y học và kinh tế. Việc nghiên cứu, hoàn thiện các tiêu chuẩn chất lượng không chỉ góp phần nâng cao giá trị của sản phẩm mà còn tạo cơ sở cho việc quản lý nguồn giống, kiểm soát vùng trồng, phát triển vùng nguyên liệu và thúc đẩy chế biến sâu các sản phẩm từ Sâm Lai Châu.
Kết quả trao đổi tại cuộc họp đã đạt được sự thống nhất cao về định hướng tiếp tục nghiên cứu, đánh giá Sâm Lai Châu để bổ sung dữ liệu khoa học phục vụ quá trình hoàn thiện chuyên luận Sâm Việt Nam trong Dược điển Việt Nam VI. Đây là bước tiến quan trọng trong quá trình chuẩn hóa chất lượng Sâm Lai Châu, đồng thời mở ra cơ sở để tăng cường liên kết giữa cơ quan quản lý, các tổ chức nghiên cứu, cơ sở kiểm nghiệm và các chuyên gia trong việc bảo tồn nguồn gen, phát triển vùng nguyên liệu và nâng cao giá trị của loại dược liệu đặc hữu này.
Qua đó, khoa học và công nghệ tiếp tục phát huy vai trò nền tảng trong việc chuẩn hóa, nâng cao chất lượng và giá trị Sâm Lai Châu, góp phần thúc đẩy phát triển ngành dược liệu của tỉnh theo hướng bền vững, gắn nghiên cứu với bảo tồn nguồn gen, sản xuất và phát triển thị trường.
