Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm Khu công nghiệp dầu khí Bacu (Liên Xô) năm 1959. (Ảnh tư liệu)
Sinh thời, Bác Hồ luôn khẳng định vai trò to lớn của khoa học kỹ thuật đối với sự phát triển quốc gia. Người cho rằng khoa học không chỉ phục vụ sản xuất mà còn là động lực nâng cao năng suất lao động, phát triển kinh tế, cải thiện đời sống nhân dân và bảo vệ Tổ quốc. Bác từng căn dặn: “Khoa học phải từ sản xuất mà ra và phải trở lại phục vụ sản xuất, phục vụ quần chúng.”
Quan điểm ấy thể hiện tư duy thực tiễn, tiến bộ và tầm nhìn chiến lược sâu rộng của Người về mối quan hệ giữa khoa học với đời sống xã hội. Quan điểm ấy thể hiện tư duy thực tiễn, tiến bộ và tầm nhìn chiến lược sâu rộng của Người về mối quan hệ giữa khoa học với đời sống xã hội.
Chủ tịch Hồ Chí Minh phát biểu tại Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ I Hội phổ biến khoa học, kỹ thuật Việt Nam, ngày 18/5/1963. (Ảnh tư liệu)
Theo tư tưởng Hồ Chí Minh, phát triển khoa học công nghệ không chỉ nhằm mục tiêu tăng trưởng kinh tế mà còn góp phần củng cố quốc phòng, giữ vững độc lập dân tộc và nâng cao vị thế Việt Nam trên trường quốc tế. Người luôn khuyến khích tinh thần học tập, nghiên cứu, sáng tạo và tiếp thu tinh hoa khoa học tiên tiến của nhân loại để vận dụng phù hợp với điều kiện thực tiễn của đất nước.
Đặc biệt, Bác dành sự quan tâm sâu sắc tới đội ngũ trí thức khoa học. Người hiểu rằng muốn đất nước phát triển và vươn lên mạnh mẽ thì phải coi trọng nhân tài, phát huy trí tuệ con người. Ngay sau khi nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời năm 1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chú trọng xây dựng nền giáo dục mới, phát động phong trào xóa nạn mù chữ và tập hợp đội ngũ trí thức tham gia kiến thiết đất nước. Người nhiều lần gặp gỡ, động viên các nhà khoa học, kỹ sư, giáo viên, bác sĩ đem tài năng phục vụ Tổ quốc và nhân dân.
Bác luôn khẳng định: quốc gia muốn hưng thịnh thì phải có nhân tài. Vì vậy, Người kêu gọi toàn dân không ngừng học tập, nâng cao dân trí, xem đó là nền tảng lâu dài để phát triển khoa học kỹ thuật và xây dựng một xã hội tiến bộ, văn minh.
Trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, dù điều kiện vô cùng thiếu thốn, Bác vẫn đặc biệt quan tâm thúc đẩy nghiên cứu khoa học phục vụ chiến đấu và sản xuất. Nhiều sáng kiến cải tiến kỹ thuật, chế tạo vũ khí, phát triển y học, nông nghiệp và thông tin liên lạc đã góp phần quan trọng vào thắng lợi vẻ vang của dân tộc. Điều đó cho thấy khoa học công nghệ luôn đồng hành cùng sự nghiệp cách mạng Việt Nam.
Ngày nay, tư tưởng Hồ Chí Minh về khoa học và công nghệ tiếp tục được Đảng và Nhà nước vận dụng sâu sắc trong chiến lược phát triển đất nước. Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư diễn ra mạnh mẽ, khoa học công nghệ được xác định là động lực then chốt để thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia và phát triển kinh tế tri thức.
Tinh thần tự học, ý chí sáng tạo và khát vọng vươn lên của Bác đã trở thành nguồn cảm hứng lớn lao cho các thế hệ trí thức, nhà khoa học và thanh niên Việt Nam hôm nay. Nhiều nhà khoa học nước ta đang từng bước khẳng định vị thế trên các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, công nghệ thông tin, y học hiện đại, công nghệ sinh học, năng lượng tái tạo và chuyển đổi số.
Bên cạnh đó, phong cách làm việc khoa học, tư duy thực tiễn và tinh thần phụng sự nhân dân của Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng là bài học quý báu đối với đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, trí thức và nhà nghiên cứu hiện nay. Đó chính là nền tảng để xây dựng một nền khoa học công nghệ hiện đại, nhân văn và phục vụ hiệu quả cho sự phát triển đất nước.
Có thể khẳng định rằng, tư tưởng Hồ Chí Minh về khoa học và công nghệ mang ý nghĩa trường tồn, thể hiện tầm nhìn chiến lược sâu rộng của một lãnh tụ vĩ đại. Người luôn đề cao vai trò của tri thức, con người và tinh thần đổi mới sáng tạo trong sự nghiệp phát triển dân tộc. Những quan điểm ấy không chỉ có giá trị trong quá khứ mà còn đặc biệt phù hợp với yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của Việt Nam trong thời đại hội nhập quốc tế.
Học tập và làm theo tư tưởng Hồ Chí Minh về khoa học công nghệ hôm nay chính là động lực để Việt Nam tiếp tục đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và xây dựng đất nước ngày càng phồn vinh, hạnh phúc như mong ước của Bác Hồ kính yêu
