Thực tế cho thấy, một bộ phận người lao động trên địa bàn tỉnh vẫn chưa nắm vững các quy định của pháp luật lao động, đặc biệt là những quy định liên quan đến hợp đồng lao động, tiền lương, thời giờ làm việc, chế độ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và bảo hiểm thất nghiệp. Điều này khiến người lao động dễ bị xâm phạm quyền lợi nhưng không biết cách bảo vệ hoặc kiến nghị cơ quan có thẩm quyền giải quyết.
Theo quy định của Bộ luật Lao động hiện hành, người lao động có các quyền cơ bản như: được làm việc trong môi trường an toàn, vệ sinh; được trả lương đầy đủ, đúng thời hạn; được tham gia các chế độ bảo hiểm theo quy định; được nghỉ ngơi, nghỉ lễ, nghỉ phép năm; được tham gia tổ chức đại diện người lao động và được bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp trong quan hệ lao động.
Bên cạnh đó, người lao động cũng có trách nhiệm thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ theo hợp đồng lao động, chấp hành nội quy, quy chế của cơ quan, doanh nghiệp; nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp; thực hiện nghiêm các quy định về an toàn, vệ sinh lao động nhằm bảo vệ bản thân và cộng đồng.
Đối với người sử dụng lao động, pháp luật quy định rõ trách nhiệm trong việc ký kết hợp đồng lao động, bảo đảm việc làm, trả lương đúng quy định, thực hiện đầy đủ các chế độ bảo hiểm, chăm lo điều kiện làm việc và bảo đảm an toàn lao động cho người lao động. Các hành vi như nợ lương, chậm đóng hoặc trốn đóng bảo hiểm xã hội, sử dụng lao động trái quy định, phân biệt đối xử trong lao động đều bị xử lý theo quy định của pháp luật.
Tại Lai Châu, cùng với sự phát triển của các doanh nghiệp, hợp tác xã và các cơ sở sản xuất kinh doanh, công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật lao động ngày càng được quan tâm. Tuy nhiên, để pháp luật thực sự đi vào cuộc sống, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức công đoàn, doanh nghiệp và người lao động. Các hoạt động tuyên truyền cần được đổi mới về nội dung và hình thức, phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương, nhất là tại các vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Việc thường xuyên tổ chức các buổi tuyên truyền, tư vấn pháp luật, đối thoại giữa người lao động và người sử dụng lao động sẽ giúp nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật, hạn chế tranh chấp lao động, góp phần bảo đảm an sinh xã hội và tạo môi trường thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.
Mỗi người lao động cần chủ động tìm hiểu, cập nhật các quy định của pháp luật lao động để tự bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Đồng thời, mỗi cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp cần nâng cao trách nhiệm trong việc thực thi pháp luật lao động, góp phần xây dựng môi trường làm việc văn minh, an toàn, ổn định và phát triển bền vững trên địa bàn tỉnh Lai Châu.
